Beheersen inundatieschade door Regelmacht (HHNK)
- Opdrachtgever
- Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
- Jaar
- 2026
- Locatie
- Schermerpolder, Noord-Holland
Voor Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier ontwikkelden we een nieuwe methodiek om inundatieschade te berekenen met expliciete aandacht voor inundatieduur. Hierdoor ontstaat een realistischer beeld van de effecten van wateroverlastmaatregelen. Waar bestaande schadeberekeningen uitgaan van een vaste inundatieduur, nemen we in deze aanpak de werkelijke inundatieduur expliciet mee. Hierdoor ontstaat meer inzicht in de effecten van maatregelen die water tijdens extreme neerslag kunnen sturen. Binnen dit project noemen we deze sturingsmogelijkheden regelmacht. De methodiek maakt het mogelijk om de effecten van dergelijke maatregelen beter te kwantificeren, waardoor schade-inschattingen nauwkeuriger worden en investeringsbeslissingen beter kunnen worden onderbouwd.
De uitdaging
HHNK beoordeelt wateroverlastmaatregelen met een standaardmethodiek op basis van achttien neerslagscenario’s. Daarbij worden schadeberekeningen gebaseerd op maximale waterdiepte en overstroomd oppervlak, terwijl voor de inundatieduur een vaste waarde van 48 uur wordt aangehouden. Hierdoor blijven de effecten van maatregelen die inundaties verkorten buiten beeld, terwijl deze juist kunnen bijdragen aan een lagere schade.
HHNK wil meer inzicht krijgen in maatregelen die water binnen een polder kunnen sturen tijdens lokale extreme buien. De bestaande aanpak maakt echter onvoldoende zichtbaar welk effect deze maatregelen hebben op de inundatieduur en daarmee op de schade. Daarom ontwikkelden we een nieuwe methodiek waarin we inundatieduur ruimtelijk berekenen en expliciet meenemen in de schadebepaling. Tegelijkertijd zorgden we ervoor dat de nieuwe aanpak volledig aansluit op de bestaande modellen, werkwijzen en tooling van HHNK.
Onze oplossing
We verfijnden de bestaande analysemethodiek van HHNK door inundatieduur niet langer als één vaste waarde te beschouwen, maar ruimtelijk te berekenen met behulp van 3Di-modellen. Hierdoor ontstaat een realistischer beeld van hoe lang water daadwerkelijk op maaiveld aanwezig blijft en welke schade dit veroorzaakt.
In plaats van een uniforme inundatieduur van 48 uur gebruiken we een ruimtelijk inundatieduurraster. Daarmee brengen we lokale verschillen in wateroverlast en schade nauwkeuriger in kaart. De methodiek sluit aan op de bestaande schadecurves van de STOWA WaterSchadeSchatter en is daardoor direct toepasbaar binnen de huidige werkwijze van HHNK.
Vervolgens pasten we de methode toe in een praktijkcasus in de Schermerpolder. Daar onderzochten we het effect van een maatregel die de regelmogelijkheden binnen de polder vergroot: een extra hydraulische verbinding tussen twee afdelingen. Deze verbinding maakt het mogelijk om water tijdens lokale extreme buien beter te verdelen en af te voeren, waardoor inundaties minder lang aanhouden.
Tot slot toetsten we de methodiek zowel op een representatieve extreme neerslaggebeurtenis als op de volledige set van achttien standaardscenario’s die HHNK gebruikt voor wateroverlastanalyses. Daarmee toonden we niet alleen de technische toepasbaarheid van de aanpak aan, maar maakten we ook inzichtelijk hoe maatregelen die inundatieduur verkorten bijdragen aan het beperken van wateroverlastschade.
Het resultaat
De nieuwe methodiek maakt het mogelijk om inundatieduur structureel mee te nemen in schadeberekeningen. Daardoor ontstaat een realistischer beeld van de effecten van wateroverlastmaatregelen. Omdat de aanpak aansluit op de bestaande modellen en werkprocessen van HHNK, kan deze direct worden toegepast in beleids- en maatregelstudies.
De analyse van de Schermerpolder liet zien dat de onderzochte regelmaatregel daadwerkelijk leidt tot minder schade, vooral tijdens zware en langdurige neerslaggebeurtenissen. De aanvullende analyses met alle achttien standaardscenario’s bevestigden dit beeld. De maatregel zorgde voor een aantoonbare afname van de Jaarlijks Verwachte Schade (JVS) en maakte zichtbaar dat het verkorten van inundatieduur een belangrijke bijdrage levert aan het beperken van wateroverlastschade.
Met deze methodiek beschikt HHNK over een praktisch instrument om investeringen in regelmacht en andere wateroverlastmaatregelen beter te onderbouwen.
Alle cases