Regionale stresstest extreme neerslag IJsseldelta en Benoorden de Vecht
- Opdrachtgever
- Provincie Overijssel, Waterschap Drents Overijsselse Delta
- Jaar
- 2024
- Locatie
- IJsseldelta en Benoorden de Vecht
Wat als de ‘Limburg-bui’ (2021) in onze regio valt? Deze vraag heeft Nelen & Schuurmans uitgezocht voor de provincie Overijssel, in samenwerking met de waterschappen Drents Overijsselse Delta en Vechtstromen. Via een uitgebreide watersysteemanalyse en bovenregionale stresstest is het gevolgbeeld van deze extreme neerslag in kaart gebracht. De inzichten zijn de basis voor de gevolganalyse waarbij zal worden gekeken naar de betekenis van deze resultaten, en dragen zo bij aan klimaatbestendige ruimtelijke ontwikkelingen in de regio.
De uitdaging
Extreme neerslag kan leiden tot directe wateroverlast, maar een nog grotere uitdaging schuilt in de wisselwerking met het hoogwater in de grote rivieren. Een belangrijk doel van de bovenregionale stresstest is dan ook het effect van deze complexe interactie volledig in beeld te brengen. Dit vereist een integrale modellering waarbij neerslag in polders en vrij afwaterende gronden gecombineerd wordt met de rivierafvoeren vanuit Duitsland. Vanwege de omvang van het projectgebied (ruim 11% van het Nederlandse grondoppervlak) was deze analyse niet eerder op hoog detailniveau uitgevoerd. De kern van de opgave: Alle waterrisico’s samenbrengen in één sluitende gebiedsdekkende analyse.
Onze oplossing
De start van onze aanpak was het vertalen van de extreme neerslag naar rivierafvoeren in de Overijsselse Vecht, waarvoor het GRADE Rainfall-Runoff (RR)-model is gebruikt. De afvoergolven in de Vecht voor zowel het Nederlandse als Duitse deel zijn in detail berekend voor 22 locaties. De eerste gevolgen van het hoogwater waren hiermee duidelijk. Maar de impact in het achterland tegelijk met de extreme neerslag was nog niet bekend.
Hiervoor is de stap gemaakt naar integrale modellering van zowel neerslag-afvoer als rivierafvoer. De basis hiervoor is de Rana hydrodynamische rekenkern (voorheen bekend als 3Di). Hiermee kan de stroming over het maaiveld nauwkeurig worden berekend. Zo is een gedetailleerd integraal scenario ontstaan met de combinatie van extreme neerslag, hoge rivierstanden, en hoogwater dat over waterkeringen stroomt. Er zijn 15 deelmodellen gemaakt aan de hand van hydrologische grenzen en kernmerken. De modellen zijn beschikbaar op hoge resolutie (1×1 meter).
Een cruciaal onderdeel in de aanpak is de 1D2D-interactie binnen en tussen modellen en de afvoeroverloop vanuit de Vecht. Dit bleek essentieel vanwege de grote overslagdebieten die optraden achter de Vecht. Door de expertise op het gebied van rivierkunde te combineren met onze integrale aanpak, hebben we in samenwerking met de waterschappen een volledig integraal beeld van de overlast naar extreme neerslag gecreëerd.
Het resultaat
Met onze analyse hebben we alle overlastlocaties als gevolg van een ‘Limburgbui’ in het stroomgebied van de Overijsselse Vecht in kaart gebracht. De resultaten zijn gevalideerd in werksessies met de provincie, veiligheidsregio’s en de waterschappen. Ze tonen aan dat grootschalige overloop van keringen leidt tot overstromingen langs de Vecht. Terwijl poldergebieden kampen met grootschalige, ondiepe wateroverlast, is de impact in hellende gebieden lokaal maar zeer intens. Deze inzichten vormen de cruciale basis voor de risicodialoog en dragen direct bij aan een veiliger en klimaatbestendiger Overijssel.
Alle cases